Kategorie
Poradnik

Różnice kursowe

W dzisiejszym świecie bardzo wiele firm działa w środowisku międzynarodowym, sprzedając swoje produkty za granicę lub podpisując kontrakty z zagranicznymi kontrahentami. Eksport produktów lub usług jest naturalnym krokiem w rozwoju przedsiębiorstwa, a wejścia Polski do Unii Europejskiej stało się swoistym katalizatorem takiego rozwoju. Jednak w coraz bardziej globalizującym się świecie łatwiejsze staje się również sprzedawanie produktów poza granicę kontynentu. Polskie firmy coraz częściej starają się opanować egzotyczne rynki. Sprzedając swoje produkty poza granicami Polski przedsiębiorca często może zwiększyć cenę, a co za tym idzie marżę. To rozwiązanie dodatkowo pozwala zwiększyć skalę działalności i rozwinąć biznes, ale jednocześnie utrudnia prowadzenie księgowości. Księgowość bowiem, w tym księga przychodów i rozchodów, musi być w całości prowadzona w walucie polskiej. Przepisy nie zabraniają oczywiście przyjmowania i wystawiania faktur w walutach obcych, jednak zobowiązują przedsiębiorcę do odpowiedniego rozliczenia takich płatności.

Kiedy powstają różnice kursowe?

Prawidłowe rozliczenie różnic kursowych może być dla przedsiębiorcy problematyczne. Dokonując transakcji w obcych walutach przedsiębiorca powinien je rozliczyć na jeden z dwóch możliwych sposobów. Pierwszym z nich jest użycie faktycznie zastosowanego kursu. Oznacza to, że użyty zostaje na przykład kurs banku lub kantoru internetowego, który przeliczał daną transakcję. Ten sposób możliwy jest do wykorzystania tylko w momencie kiedy da się w jakikolwiek sposób udokumentować wykorzystanie takiego właśnie kursu. W przypadku rozliczania faktur wystawionych w  walucie obcej taka możliwość nie występuje i właśnie wtedy używany jest drugi sposób. Polega on na wykorzystaniu kursu średniego wyznaczonego przez Narodowy Bank Polski z dnia roboczego poprzedzającego transakcję. W praktyce bardzo często zdarza się sytuacja, kiedy płatności podzielone są na transze lub w jakikolwiek inny sposób płatności zostają rozłożone na dłuższy okres czasu. Powoduje to, że dla jednej płatności wyznaczanych może być kilka różnych kursów średnich Narodowego Banku Polskiego. Ponieważ zmienność na rynku walut jest duża, prawdopodobieństwo, że dany kurs nie ulegnie zmianie jest bardzo niewielkie. W efekcie, kwoty wyznaczane na podstawie tych zmiennych kursów będą się od siebie różnić. To właśnie ta zmienność nazywana jest różnicami kursowymi.

Transakcyjne różnice kursowe

Jak łatwo się domyślić transakcyjne różnice kursowe to te powstające w wyniku transakcji z zagranicznym kontrahentem, przy czym możemy rozróżnić dodatnie różnice kursowe oraz ujemne różnice kursowe.

Dodatnie różnice kursowe powstają w momencie, kiedy kwota faktycznie otrzymana przez firmę będzie większa od przychodu wykazanego w księdze przychodów i rozchodów. W przypadku przychodów dzieje się to w sytuacji, gdy wartość przychodu należnego w obcej walucie po przeliczeniu na walutę krajową według kursu średniego wyznaczanego przez Narodowy Bank Polski jest niższa od wartości przychodu w momencie jego otrzymania, po przeliczeniu według kursu danego dnia. Z kolei w przypadku wydatków, dodatnie różnice kursowe powstają w sytuacji gdy kwota otrzymana jest mniejsza od wydatku wykazanego w księdze przychodów i rozchodów. Sytuacja taka ma miejsce gdy według kursu wyznaczonego przez Narodowy Bank Polski wartość kosztów jest wyższa od faktycznie poniesionych kosztów obliczanych za pomocą kursu faktycznie zastosowanego w dniu transakcji.

Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku ujemnych różnic kursowych. Powstają one, kiedy przychody wykazane w księdze przychodów i rozchodów są wyższe niż faktycznie otrzymana kwota, a także w sytuacji, kiedy wydatki wykazane w księdze przychodów i rozchodów są niższe od faktycznie wydanej kwoty.

Różnice kursowe – przykłady

Dodatnie

Jeżeli firma dokonała sprzedaży towaru za granicę i wystawiła fakturę na kwotę 1000 euro, a średni kurs Narodowego Banku Polskiego wynosił 4,40, firma uzyskała przychód 4400 zł. Zapłata od kontrahenta wpłynęła na konto firmy kilka dni później, kiedy kurs wynosił 4,50, co dało wpływ 4500 zł. Dodatnia różnica kursowa wynosi w tym przykładzie 100 zł. Właśnie taką kwotę przedsiębiorca musi wprowadzić jako przychód.

Z kolei jeżeli polska firma kupiła towar zza granicy i otrzymała fakturę na kwotę 1000 euro, przy aktualnym kursie 4,60, to jej zobowiązanie wyniosło 4600 zł. W momencie regulowania należności kurs wynosił 4,40, więc kwota faktycznie zapłacona wyniosła 4400 zł w przeliczeniu na złote. Różnica 200 zł stanowi dla przedsiębiorstwa dodatnią różnicę kursową.

Ujemnie

Jeżeli polska firma dokonała sprzedaży towaru za granicę i wystawiła fakturę na kwotę 1000 euro, a średni kurs Narodowego Banku Polskiego wynosił 4,50, firma uzyskała przychód 4500 zł. Zapłata od kontrahenta wpłynęła na konto firmy kilka dni później, kiedy kurs wynosił 4,40, co dało wpływ 4400 zł. Ujemna różnica kursowa wynosi w tym przykładzie 100 zł. Właśnie taką kwotę przedsiębiorca musi wprowadzić jako dodatkowy koszt uzyskania przychodu.

Z kolei jeżeli polska firma kupiłą towar zza granicy i otrzymała fakturę na kwotę 1000 euro, przy aktualnym kursie 4,40, jej zobowiązanie wyniosło 4400 zł. W momencie regulowania należności kurs wynosił 4,60, więc kwota faktycznie zapłacona wyniosła 4600 zł. Różnica 200 zł także stanowi dla przedsiębiorstwa ujemną różnicę kursową.

Jak ująć różnice kursowe w księdze przychodów i rozchodów?

Pytanie o to jak księgować różnice kursowe w księdze przychodów i rozchodów może stanowić wyzwanie dla osoby prowadzącej księgowość, ponieważ niewiele systemów księgowych posiada funkcje automatycznego wyznaczania różnic kursowych. Nawet w sytuacji, kiedy różnice kursowe przyjmują niskie, praktycznie pomijalne wartości, przedsiębiorca ma obowiązek ująć je w księdze przychodów i rozchodów. Te różnice mogą być zarówno kosztem, jak i dodatkowym przychodem dla właściciela firmy. Ewidencja różnic kursowych zależy od tego, czy są to różnice dodatnie, czy też ujemne. Dodatnie różnice kursowe powinny być wykazywane w kolumnie 8 księgi przychodów i rozchodów – “Pozostałe przychody”, a różnice kursowe ujemne, czyli te które są kosztem dla przedsiębiorcy w kolumnie 13 – “Pozostałe wydatki”. Dokumentem księgowym, na podstawie którego różnice kursowe ujmuje się w księdze przychodów i rozchodów jest dowód wewnętrzny. Różnice te są zazwyczaj księgowane ostatniego dnia miesiące, ponieważ wymagane do ich ustalenia jest otrzymanie fizycznej zapłaty.

Konsekwencje różnic kursowych

Ujemne różnice kursowe są dla przedsiębiorcy dodatkowym kosztem, natomiast dodatnie różnice kursowe będą stanowiły dla niego przychód podatkowy. Przedsiębiorcy muszą także uważać, aby używać kursów odzwierciedlających rzeczywiste kursy rynkowe walut. W przeciwnym razie, jeśli wartość zastosowanego kursu będzie odbiegać od kursu wyznaczonego przez Narodowy Bank Polski o więcej niż 5%, organ podatkowy może wezwać obie strony do zmiany tej wartości lub zażądać wskazania powodów uzasadniających wykorzystanie danego kursu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *