Kategorie
Poradnik

Co to są kontrakty futures?

Kontrakty terminowe futures

Kontrakt futures to nic innego jak umowa między dwoma stronami na wykonania transakcji w określonym dniu i z określoną z góry ceną. Takie kontrakty, zwane też transakcjami terminowymi, wykorzystuje się do zabezpieczenia przed niepożądanymi zmianami cen danego aktywa w przyszłości. Kontrakty terminowe mają swoją historię w czasach, kiedy producenci chcieli zapewnić sobie stabilność prowadzonej działalności i starali się zaplanować z wyprzedzeniem to, ile będą musieli zapłacić za dostarczone w przyszłości produkty.

Na rozwiniętych rynkach cena instrumentu futures zbliża się do ceny instrumentu bazowego w miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia. Jest to jak najbardziej logiczna zależność – w przeciwnym wypadku występowałaby możliwość arbitrażu, czyli możliwość zarabiania bez ryzyka na różnicy cen tego samego instrumentu. Przedmiotem obrotu na rynku kontraktów terminowych są zazwyczaj surowce oraz instrumenty finansowe takie jak akcje, waluty czy indeksy. Każdy kontrakt terminowy ma swoją datę wygaśnięcia, która oznacza datę dostawę określonego towaru czy instrumentu finansowego. Obecnie zdecydowana większość kontraktów zamykana jest krótką przed datą wygaśnięcia, ponieważ żadna ze stron nie jest zainteresowana fizyczną dostawą aktywów. Strony wykorzystują więc rozliczenie finansowe (tzw. cash settlement) polegające na tym, że jedna z nich płaci drugiej różnicę pomiędzy ustaloną wcześniej ceną instrumentu bazowego, a jego faktyczną ceną z dnia zamknięcia. Tylko kilka procent spośród wszystkich transakcji terminowych rozliczanych jest poprzez fizyczną dostawę (tzw. physical settlement).

Działanie kontraktów futures

Jeśli zawarto kontrakt terminowy na pakiet 100 akcji, które w chwili otwarcia kontraktu były warte 10 000 zł, a w chwili zamknięcia kontraktu ich cena wzrosła z 100 zł do 120 złotych, kupujący zyskuje 2 000 zł, ponieważ za 10 000 zł otrzymuje pakiet wart aktualnie 12 000 na rynku. Jednak w przypadku kiedy wartość jednej akcji spada do 80 zł, kupujący musi zapłacić 10 000 zł za pakiet, który mógłby nabyć na rynku za 8 000 zł, co oznacza, że ponosi stratę w wysokości 2 000 zł.

Kontrakty forward a futures

Kontrakty futures i forward opierają się na tej samej zasadzie, a główną różnicą między nimi jest to, że kontrakty futures są standaryzowane, a obrót nimi odbywa się na giełdzie. Z kolei kontrakty forward zawierane są bezpośrednio między stronami, tzn. na rynku OTC (over the counter) czyli rynku pozagiełdowym. Są to tzw. kontrakty „szyte na miarę” i dopasowane dokładnie do potrzeb stron transakcji. Kupujący i sprzedający ustalają warunki transakcji forward  bezpośrednio między sobą, co sprawia, że ryzyko niewywiązania się z kontraktu jest nieco wyższe niż w przypadku kontraktów futures rozliczanych przez giełdę. W przypadku kontraktów forward częściej też stosowana jest fizyczna dostawa umówionych aktywów zamiast rozliczenia finansowego.

Zabezpieczenie transakcji

Transakcje terminowe, którymi obecnie obraca się na giełdzie są standaryzowane, co sprawia, że  obie strony mają pewność co kupują. Dodatkowo znika ryzyko niewywiązania się którejś ze stron z umowy, ponieważ taka transakcja przeprowadzana jest za pośrednictwem giełdy, która gwarantuje jej wykonanie.

Fakt, że giełda przejmuje na siebie ryzyko niewywiązania się z transakcji oznacza, że z punktu widzenia kupującego i sprzedającego ryzyko to zostaje zminimalizowane niemalże do zera. Obie strony zobligowane są bowiem do wpłacenia depozytu zabezpieczającego, którego wartość ustalana jest codziennie przez izbę rozliczeniową.  Oznacza to, że w przypadku zmian cen, dana strona kontraktu wzywana jest do uzupełnienia depozytu, tak by pokryć ryzyko izby rozliczeniowej. Depozyt zabezpieczający pozwala pokryć ewentualne straty izby rozliczeniowej spowodowane koniecznością zamknięcia pozycji jednej ze stron.

Rodzaje kontraktów futures

Kontrakty futures mogą być podzielone na kilka kategorii, w zależności od tego co jest instrumentem bazowym danego kontraktu. Wyróżnia się między innymi:

Futures walutowy        
Jest to prawdopodobnie najstarszy rodzaj kontraktu futures. Opiera się na parach walutowych, tj. dolarze lub innych walutach rozwiniętych, w szczególności euro, franku szwajcarskim, funcie brytyjskim czy jenie. Walutowe transakcje futures pozwalają zabezpieczyć się przez ryzykiem niekorzystnych zmian kursowych, co jest szczególnie istotnie dla firm działających na rynkach międzynarodowych. Walutowe transakcje futures mogą także służyć do spekulacji i osiągania zysków na rynku walutowym.  

Futures indeksowy      
W tym przypadku instrumentem bazowym są indeksy instrumentów finansowych. Mogą to być indeksy na akcje lub inne indeksy giełdowe. Zazwyczaj używane są w celu złagodzenia potencjalnych zawirować na rynku i zmniejszeniu wahań portfela inwestycyjnego.          

Futures procentowe    
Przedmiotem obrotu są tutaj depozyty bankowe o stałym oprocentowaniu oraz papiery wartościowe. Mogą to być zarówno instrumenty krótko-, średnio-, jak i długookresowe. Należą do nich między innymi obligacje czy weksle. Futures towarowe       
Futures towarowe należą do grupy kontraktów, w których najczęściej występuje fizyczna dostawa. Jest to bezpieczne rozwiązanie dla strony, która chce zagwarantować sobie ciągłość działania poprzez stałą dostawę towarów lub zadbać o płynność finansową dzięki pewności zbycia towarów po określonych z góry cenach.    

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *